Limity ustawowe

 

Wysoki poziom bezpieczeństwa listów zastawnych wynika z tego, że bank hipoteczny ma obowiązek przestrzegać szeregu ściśle określonych wymogów wynikających z Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o listach zastawnych i bankach hipotecznych (tj. Dz.U. 2023 poz. 110 z późn. zm.), jak np.: 

 

  • limit listów zastawnych w obrocie

Łączna wartość nominalna listów zastawnych w obrocie nie może przekraczać 40-krotności funduszy własnych banku hipotecznego. 

 

  • minimalne ustawowe nadzabezpieczenie na poziomie 5% wartości emisji

Suma nominalnych kwot wierzytelności oraz innych praw i środków banku hipotecznego, które są podstawą emisji listów zastawnych, nie może być niższa niż 105% łącznej kwoty nominalnych wartości listów zastawnych w obrocie. Przy czym, wierzytelności banku hipotecznego, które są podstawą emisji listów zastawnych, nie mogą stanowić mniej niż 85% łącznej kwoty nominalnych wartości znajdujących się w obrocie listów zastawnych.  

 

Limit wyznaczany jest odrębnie dla hipotecznych i publicznych listów zastawnych. 

 

  • pokrycie odsetkowe 

Dochód z tytułu odsetek od wierzytelności, które są podstawą emisji listów zastawnych oraz innych dopuszczonych przez ustawę praw i środków banku hipotecznego, nie może być niższy od kosztów z tytułu odsetek od listów zastawnych znajdujących się w obrocie.  

 

Limit wyznaczany jest odrębnie dla hipotecznych i publicznych listów zastawnych.

 

Przydatne linki 

 

Więcej o zagadnieniach związanych z tematyką wierzytelności kredytowych oraz listów zastawnych na stronach:

 

 

Logo European Covered Bond Council

  

 Logo Zwiazku Banków Polskich

 

 

 

 

  

 

 

 

 

 

Wierzytelności stanowiące zabezpieczenie emisji listów zastawnych

 

Podstawą emisji hipotecznych listów zastawnych mogą być tylko wierzytelności zabezpieczone hipoteką na nieruchomości, która jest położona na terenie Rzeczypospolitej Polskiej i wpisana w księdze wieczystej na pierwszym miejscu. 

Wysokość udzielonego lub nabytego przez bank kredytu jest ustalana według bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości (BHWN) i nie może zostać przekroczona. BHWN to konserwatywna wycena wartości kredytowanej nieruchomości, która uwzględnia bieżące tendencje rynkowe oraz określa ich wartość w całym okresie kredytowania.  

 

Ponadto, wierzytelności, które są podstawą emisji listów zastawnych, są wyodrębniane przez wpis do Rejestru zabezpieczenia listów zastawnych w sytuacji, gdy: 

  • wysokość pojedynczego kredytu zabezpieczonego hipoteką w dniu jego udzielenia lub nabycia wierzytelności z tytułu takiego kredytu nie może przekroczyć BHWN,
  • pojedynczy kredyt lub wierzytelność hipoteczna może być refinansowana środkami pozyskanymi z emisji listów zastawnych do kwoty odpowiadającej 60% BHWN, a w przypadku nieruchomości mieszkalnych w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 75 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych (…) – 80% BHWN,
  • wierzytelności w trakcie realizacji inwestycji budowlanych nie mogą w sumie przekraczać 10% ogólnej wartości wierzytelności, które są podstawą emisji hipotecznych listów zastawnych. Dodatkowo, w ramach tego limitu, wierzytelności zabezpieczone hipotekami na gruntach nie mogą przekroczyć 10%.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kontrola zabezpieczenia listów zastawnych

 

Bank hipoteczny ma obowiązek prowadzić i przechowywać Rejestr zabezpieczenia listów zastawnych, do którego wpisywane są w odrębnych pozycjach: 

  • wierzytelności banku hipotecznego,
  • inne prawa i środki stanowiące podstawę emisji listów zastawnych,
  • środki tworzące bufor płynności.

 

Zasady prowadzenia Rejestru zabezpieczenia listów zastawnych reguluje:

  • Ustawa o listach zastawnych i bankach hipotecznych,  
  • Uchwała KNF w sprawie określenia wzoru rejestru zabezpieczenia listów zastawnych, 
  • Rekomendacja Komisji Nadzoru Finansowego z lutego 2016 roku dotycząca zasad prowadzenia przez banki hipoteczne rejestru zabezpieczenia listów zastawnych. 

Niezależny powiernik (powołany przez KNF) na bieżąco nadzoruje prowadzenie rejestru zabezpieczenia. 

 

 

Zabezpieczenie zastępcze oraz bufor płynności

 

Podstawą emisji listów zastawnych mogą być środki banku hipotecznego ulokowane w: 

  • papierach wartościowych, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 3 Ustawy, o ile nie stanowią aktywów podstawowych, 
  • Narodowym Banku Polskim, 
  • bankach krajowych w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe lub instytucji kredytowej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 17 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, spełniające wymogi określone w art. 129 ust. 1 lit. c rozporządzenia (UE) nr 575/2013. 

Dodatkowo, bank hipoteczny ma obowiązek utrzymywać nadwyżkę w wysokości nie niższej niż maksymalny skumulowany wypływ płynności netto w okresie kolejnych 180 dni. Nadwyżka musi być utrzymywana oddzielnie dla hipotecznych listów zastawnych i publicznych listów zastawnych.  

 

Wypływ płynności netto stanowią:  

  • wypływy płatności wymagalne w danym dniu płatności, w tym płatności kwoty wartości nominalnej listów zastawnych i odsetek z tytułu tych listów,  
  • płatności z tytułu instrumentów pochodnych w ramach programu emisji listów zastawnych, po odliczeniu wpływów płatności wymagalnych w tym samym dniu z tytułu aktywów stanowiących zabezpieczenie listów zastawnych. Do wyliczania płatności kwoty wartości nominalnej listów zastawnych stosuje się przedłużony o 12 miesięcy termin wymagalności listów zastawnych. 

Jeśli listy zastawne są emitowane w innej walucie niż wierzytelności banku hipotecznego lub jego środki, bank hipoteczny ma obowiązek zabezpieczyć ryzyko walutowe za pomocą instrumentów pochodnych.  

 

 

 

 

Gwarancje bezpieczeństwa w prawie upadłościowym

 

Banki hipoteczne są objęte odrębną, niezależną od emitenta procedurą upadłości, która ma zapewnić najwyższy zwrot dla posiadaczy listów zastawnych. W szczególności przewiduje ona:

  • wyodrębnioną masę upadłościową, 
  • wydłużenie zapadalności listów zastawnych o 12 miesięcy w sytuacji upadłości emitenta, 
  • uruchomienie procedury pass-through wyłącznie w sytuacji negatywnego wyniku Testu równowagi pokrycia lub Testu płynności. 

Dodatkowo, listy zastawne są wyłączone z procedury bail-in (czyli umorzenia i konwersji) w procesie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banku hipotecznego.