Ogólne ryzyka dotyczące wskaźników referencyjnych
Stosowanie wskaźników referencyjnych wiąże się z ryzykami ogólnymi oraz specyficznymi dla danego wskaźnika. Ogólne ryzyka dotyczą przede wszystkim tego, że:
- administrator może - z przyczyn regulacyjnych lub biznesowych - zmienić wskaźnik referencyjny lub metodologię jego wyznaczania,
- administrator zdecyduje, że przestaje opracowywać dany wskaźnik albo odpowiedni organ wycofa administratorowi zezwolenie na opracowywanie danego wskaźnika,
- wskaźnik referencyjny może przestać być reprezentatywny dla danego rynku lub realiów gospodarczych. Dotyczy to np. sytuacji, gdy podmioty, które przekazują dane niezbędne do opracowywania danego wskaźnika referencyjnego, przestają to robić,
- odpowiedni organ nadzoru zdecyduje, że wskaźnik referencyjny przestał wiarygodnie mierzyć dany rynek bazowy (potwierdza to oświadczenie administratora lub organu nadzoru),
- administrator może przestać publikować lub opracowywać dany wskaźnik (w całości lub w części np. wskaźnik dla pewnego tenoru, okresu), a odpowiednie wskaźniki alternatywne mogą nie zostać wyznaczone,
- może istnieć uzasadniona potrzeba zmiany umów finansowych lub instrumentów finansowych, aby odwołać się w nich do stóp wolnych od ryzyka.
Przykładowo, administrator może zaprzestać opracowywania wskaźnika w całości - wtedy np. EURIBOR przestałby istnieć. Jeśli jednak decyzja administratora dotyczyłaby tylko konkretnego tenoru, to EURIBOR jako wskaźnik referencyjny nadal będzie istnieć, ale zniknie np. wskaźnik EURIBOR 1M.
Ryzyko zmiany metody opracowywania wskaźnika referencyjnego
Podmiot, który opracowuje dany wskaźnik referencyjny, może wprowadzić zmiany w przyjętej metodzie opracowywania wskaźnika. Obowiązują go zasady opisane w dokumentacji, która dotyczy wskaźnika referencyjnego. Dokumentację administrator publikuje na swojej stronie internetowej.
Zmianę metody opracowywania wskaźnika poprzedzają zwyczajowo konsultacje publiczne. W trakcie konsultacji administrator określa zakres proponowanej zmiany oraz jej uzasadnienie.
Administrator może uzasadnić zmianę metody tym, że musi ją dostosować do:
- wymogów rozporządzenia BMR,
- wytycznych organu nadzoru lub
- rekomendacji jednostki nadzorczej.
Jeśli administrator zmieni przyjętą metodologię, może zmienić się także wartość wskaźnika. Wzrost lub obniżenie wartości wskaźnika może wtedy wpłynąć na:
- wartość wzajemnych świadczeń wynikających z umowy,
- wycenę instrumentów lub produktów finansowych.
Jeśli administrator zmieni – zgodnie z rozporządzeniem BMR – metodę opracowywania lub definicję wskaźnika, albo wprowadzi inną istotną modyfikację wskaźnika, nie będzie to traktowane jako zmiana umowy. Dotyczy to także sytuacji, gdy administrator zmieni wartość wskaźnika referencyjnego.
Ryzyko zaprzestania przez administratora opracowywania wskaźnika referencyjnego (trwale lub na jakiś czas)
Administrator może zdecydować, że przestaje publikować wskaźnik. Procedura trwałego zaprzestania publikacji takich wskaźników, jak WIBOR, LIBOR czy EURIBOR, jest ściśle określona. Uczestniczy w niej także organ nadzoru. Administrator opisuje ją w dokumentacji wskaźnika, którą publikuje na swojej stronie internetowej.
Administrator może zdecydować, że przestaje opracowywać wskaźnik referencyjny:
- z przyczyn biznesowych lub
- jeśli uzna, że dane, które wykorzystuje do opracowywania wskaźnika, nie są reprezentatywne dla rynku lub realiów gospodarczych, które ten wskaźnik mierzy.
Przed taką decyzją administrator zazwyczaj przeprowadza konsultacje publiczne. Trwają one najczęściej kilka miesięcy. W tym czasie administrator określa m.in. datę, od której zamierza zaprzestać opracowywać wskaźnik.
Może także zdarzyć się, że administrator przez jakiś czas – nawet i jeden dzień – nie będzie w stanie wyznaczyć wartości wskaźnika. Na przykład administrator nie wyznaczy wartości wskaźnika, jeśli w danym dniu nie otrzyma wystarczającej liczby niezbędnych danych.
Ważne!
Jeśli administrator trwale lub czasowo przestanie opracowywać wskaźnik, nie będziemy mogli użyć tego wskaźnika do ustalenia wartości wzajemnych świadczeń, które wynikają z umowy. Zastąpimy wtedy wskaźnik referencyjny innym – w sposób opisany w umowie.
Zaprzestanie publikacji wskaźników WIBOR i WIBID
18 maja 2026 roku GPW Benchmark S.A. (administrator WIBOR) ogłosiła decyzję o wygaszaniu WIBOR-u i WIBID-u w trybie uporządkowanej likwidacji. Zgodnie z komunikatem w tej sprawie 1 stycznia 2037 roku WIBOR dla tenorów: 1M, 3M i 6M przestanie być opracowywany.
Jeżeli w Twojej umowie stosowany jest WIBOR w momencie zaprzestania jego opracowywania zastosowanie będą miały odpowiednie postanowienia Twojej umowy bądź regulaminu dotyczące zasad postępowania w przypadku zaprzestania publikacji wskaźnika referencyjnego.
Zgodnie z komunikatem administratora, do tego czasu wskaźniki te będą nadal opracowywane na podstawie odpowiednich przepisów prawa oraz mogą być wykorzystywane w już zawartych umowach.